Bà bầu có dùng được ống hít thông mũi không?

Mùa lạnh hoặc mùa chuyển tiết, rất nhiều mẹ bầu bị nghẹt mũi về đêm — nằm xuống là một bên mũi tắc, trở mình sang bên kia lại tắc bên còn lại. Ống hít nhỏ gọn trong túi là thứ đầu tiên nhiều người nghĩ tới vì nó tiện, không phải bôi gì lên da. Nhưng ngay sau đó là câu hỏi khiến mẹ dừng tay: đang mang thai thì hít loại này có sao không?

Bài này trả lời đúng câu đó — dựa trên thành phần thật in trên ống hít, chứ không phải cảm tính.

Ống hít thông mũi bên trong có những gì?

Khác với chai dầu gió dạng lỏng, ống hít là một thanh bông tẩm tinh dầu đặt trong vỏ nhựa, mẹ không bôi lên da mà chỉ đưa gần lỗ mũi và hít. Thành phần của ống hít thông mũi Axe Brand tập trung vào ba chất chính:

• Menthol (tinh dầu bạc hà) — hàm lượng cao, tạo cảm giác mát lạnh tức thì ở khoang mũi
• Camphor (long não) — tăng cảm giác the, ấm nhẹ
• Eucalyptus Oil (tinh dầu khuynh diệp) — hương thảo mộc, tạo cảm giác thông thoáng

Điểm quan trọng: cảm giác "mũi thông" mà mẹ cảm nhận được phần lớn đến từ việc Menthol tác động lên các thụ thể lạnh ở niêm mạc mũi, khiến não ghi nhận luồng khí đi vào mát hơn và rộng hơn. Nó làm mẹ dễ chịu hơn, chứ không làm hẹp hay giãn đường thở theo kiểu thuốc.

Bà bầu có dùng được ống hít thông mũi không?

Câu trả lời ngắn: không thuộc nhóm chống chỉ định tuyệt đối, nhưng cũng không phải thứ mẹ nên dùng thoải mái, và luôn cần hỏi ý kiến bác sĩ trước.

Lý do nằm ở ba điểm:

Thứ nhất, hàm lượng Menthol trong ống hít rất đậm. Ống hít được thiết kế để hít trực tiếp, nên nồng độ tinh dầu bay hơi vào mũi cao hơn hẳn so với khi mẹ bôi một chút dầu gió ra ngoài áo. Với cơ thể đang mang thai — thường nhạy cảm hơn với mùi nồng — điều này dễ gây choáng, buồn nôn, nhất là trong 3 tháng đầu.

Thứ hai, Camphor là thành phần mà giới chuyên môn khuyến cáo thận trọng trong thai kỳ. Đây không phải lý do để hoảng, vì lượng hít vào qua đường mũi rất nhỏ, nhưng đủ để nói rằng mẹ không nên dùng liên tục nhiều lần mỗi ngày trong thời gian dài.

Thứ ba, ngạt mũi khi mang thai thường có nguyên nhân riêng. Nhiều mẹ bị nghẹt mũi suốt thai kỳ do thay đổi nội tiết làm niêm mạc mũi sưng nhẹ — tình trạng này không liên quan đến cảm lạnh và sẽ không đỡ nhờ hít tinh dầu. Dùng ống hít lúc này chỉ mang lại cảm giác mát tạm thời trong vài phút, còn nguyên nhân thì vẫn ở đó.

Với trẻ dưới 6 tháng / phụ nữ mang thai, nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng.

Nếu mẹ vẫn muốn dùng, dùng thế nào cho nhẹ nhàng nhất?

Nếu bác sĩ của mẹ không phản đối và mẹ muốn dùng khi quá khó chịu, hãy giảm liều tiếp xúc xuống mức thấp nhất có thể:

1. Đừng cắm ống vào sâu trong lỗ mũi. Giữ đầu ống cách mũi khoảng 1–2 cm và hít thoảng qua, thay vì hít sâu hết hơi.
2. Một đến hai nhịp hít là đủ. Nếu sau hai nhịp mẹ vẫn không thấy dễ hơn, đó là dấu hiệu nguyên nhân không nằm ở chỗ ống hít giải quyết được — dùng thêm cũng không khác.
3. Không dùng nhiều lần rải rác suốt ngày. Giữ lại cho những lúc thực sự bí, ví dụ trước khi đi ngủ.
4. Thử một nhịp trước khi tin dùng. Nếu mẹ thấy nhức đầu, buồn nôn hoặc nghẹn cổ, bỏ luôn — cơ thể mỗi mẹ phản ứng với mùi rất khác nhau.
5. Đậy nắp ngay sau khi dùng và không để ống hít trong túi cùng đồ ăn, vì mùi tinh dầu bám rất mạnh.

Nguyên tắc chung giống như với dầu gió: mẹ có thể đọc thêm trong bài bà bầu có dùng được dầu gió không, vì phần lưu ý về Menthol và Camphor áp dụng cho cả hai dạng.

Những cách dịu hơn khi mẹ bầu bị ngạt mũi

Trước khi với tay lấy ống hít, mấy việc này thường hiệu quả hơn mà không đưa thêm tinh dầu đậm vào mũi:

• Xông hơi nước ấm. Một bát nước nóng, trùm khăn và hít hơi nước trong 5–10 phút. Hơi ẩm làm dịch mũi loãng ra, dễ thở hơn hẳn — và không có hoạt chất nào đi vào cơ thể.
• Nhỏ nước muối sinh lý. Rẻ, lành, dùng được nhiều lần trong ngày, phù hợp cả khi mẹ ngạt mũi kéo dài theo thai kỳ.
• Kê cao đầu khi ngủ. Thêm một chiếc gối giúp giảm cảm giác tắc một bên mũi khi nằm.
• Mùi hương nhẹ thay vì mùi nồng. Nếu mẹ chỉ cần một chút dễ chịu để ngủ, tinh dầu Fresh On Aromatherapy Lavender có mùi dịu hơn nhiều; nhỏ một giọt lên khăn hoặc góc gối để ngửi thoảng, không bôi lên da.
• Giữ không khí phòng đỡ khô. Nếu nhà dùng máy lạnh cả đêm, đặt thêm một chậu nước trong phòng cũng giúp mũi đỡ khô rát.

Nếu mẹ lo về mùi dầu trong nhà ảnh hưởng đến em bé, bài mùi dầu gió có ảnh hưởng đến thai nhi và trẻ sơ sinh không nói kỹ hơn về chuyện này.

Khi nào mẹ nên đi khám thay vì tự xử lý?

Hãy gặp bác sĩ, đừng tự xoay bằng ống hít, nếu mẹ có bất kỳ dấu hiệu nào sau đây: ngạt mũi kèm sốt, đau nhức vùng mặt hoặc quanh hốc mắt, dịch mũi đổi màu xanh hoặc vàng đặc kéo dài, khó thở rõ rệt, hoặc ngạt mũi làm mẹ mất ngủ liên tục nhiều đêm. Ống hít chỉ mang lại cảm giác the mát nhất thời ngoài khoang mũi — nó không xử lý được nguyên nhân và không thay thế việc thăm khám.

Câu hỏi thường gặp

Mẹ bầu hít một lần rồi mới biết là không nên, có đáng lo không? Một hai nhịp hít không phải tình huống cần hoảng. Lượng tinh dầu bay hơi vào mũi trong vài giây là rất nhỏ. Mẹ chỉ cần dừng lại, ra chỗ thoáng và theo dõi xem có buồn nôn hay choáng không; nếu có thì nói với bác sĩ ở lần khám gần nhất.

Ống hít dùng được cho trẻ nhỏ không? Đây là câu hỏi khác và có bài riêng — mẹ xem ống hít thông mũi có dùng cho bé được không. Nói ngắn: không dùng cho trẻ dưới 2 tuổi, và trẻ lớn hơn thì luôn cần người lớn giám sát.

Mẹ bầu ngửi mùi khuynh diệp trong phòng có sao không? Mùi thoảng trong không khí khác hẳn với việc hít trực tiếp ở đầu ống. Nếu mẹ chỉ ngửi thoảng và không thấy khó chịu thì thường không vấn đề gì; nếu thấy nhức đầu hoặc buồn nôn thì nên mở cửa cho thoáng và tránh.

Sau sinh và đang cho con bú thì dùng được chưa? Vẫn nên hỏi bác sĩ trước, và thêm một lưu ý riêng: giữ ống hít xa tầm tay bé, đồng thời tránh để mùi tinh dầu đậm bám trên áo mẹ khi bế bé.

Sản phẩm dùng ngoài da, không phải thuốc, không thay thế chỉ định của bác sĩ.